1444 – Bitwa pod Warną (klęska chrześcijan w wyprawie przeciw Turkom)

Po utracie Konstantynopola przez Bizancjum (choć jeszcze nie zdobytego, ale osaczonego) i coraz większym zagrożeniu Węgier i Polski ekspansją turecką, pod auspicjami papiestwa zorganizowano krucjatę. Młody król Polski i Węgier Władysław III Warneńczyk oraz wybitny dowódca węgierski Jan Hunyady stanęli na czele armii składającej się z wojsk węgierskich, polskich rycerzy zaciężnych, oddziałów wołoskich pod wodzą hospodara Mirczy, rycerstwa zakonu krzyżackiego z Niemiec i innych najemników oraz posiłków papieskich i weneckich (flota). Latem 1444 r. krzyżowcy wyruszyli z Węgier przez Dunaj, mijając zdobyty wcześniej Belgrad, wkroczyli do Bułgarii. Sułtan Murad II, choć wcześniej zawarł pokój z Węgrami (który krzyżowcy złamali pod presją legata papieskiego), zebrał pospiesznie armię i ruszył od strony Konstantynopola, przeprawiając się przez Bosfor i maszerując na północ. Spotkanie nastąpiło 10 listopada 1444 r. pod Warną.

Armia chrześcijańska liczyła ok. 16–20 tys. zbrojnych, osmańska zaś była liczniejsza – mogła mieć 50 tys. Murad II ustawił swe wojska defensywnie, z silną pozycją janczarów pośrodku. Hunyady i Warneńczyk rozwinęli swe szyki tak, by wykorzystać ciężką jazdę węgierską do przełamania skrzydeł tureckich. Początkowo ataki chrześcijan odnosiły sukcesy na prawym skrzydle (Wołosi rozbili część anatolijskiego korpusu tureckiego), ale na lewym skrzydle naszła doborowa rumelijska kawaleria turecka, przełamując oddziały krzyżowców. W decydującym momencie król Władysław Warneńczyk, zamiast czekać na Hunyadego, który przegrupowywał siły, zdecydował się na brawurową szarżę ze swoją gwardią na centrum, prosto w kierunku sułtana Murada i janczarów. Ta pochopna szarża zakończyła się tragicznie: polski król został zrzucony z konia i zabity przez janczarów, a głowę jego podobno zatknięto na włóczni, co podcięło morale chrześcijan. Reszta armii krzyżowców poszła w rozsypkę, a Hunyady musiał uchodzić z pola bitwy.

Bitwa pod Warną zakończyła się kompletną klęską strony chrześcijańskiej. Zginęła elita rycerstwa węgierskiego, a młody król Władysław III Warneńczyk stał się później bohaterem legend (niektórzy wierzyli, że przeżył i powróci jako król opatrznościowy – tzw. legenda żywego króla). Polacy utracili monarchę, co doprowadziło do objęcia tronu przez Kazimierza Jagiellończyka w 1447 r. Węgry zostały na pewien czas bez króla (rządy gubernatorskie Hunyadego). Politycznie klęska warneńska oznaczała koniec ofensywy krucjat antytureckich: Europa Zachodnia po tym pogromie nie wysłała już takiej siły przeciw Osmanom przez następne dziesięciolecia. Turcy zaś, wolni od zagrożenia ze strony Węgier, mogli dokończyć dzieła podboju Konstantynopola (co nastąpiło w 1453 r.). Następnie skierowali ekspansję ku Serbii (zdobytej w 1459) i dalej ku Bośni i Węgrom. Warna okazała się więc preludium do kolejnych osmańskich sukcesów – Europa straciła szansę na wcześniejsze wyparcie Turków z Bałkanów.