1756–1763 – Wojna siedmioletnia

Wojna siedmioletnia była pierwszym konfliktem o zasięgu naprawdę globalnym, toczonym równocześnie w Europie, Ameryce Północnej, na Karaibach, w Afryce, Indiach i na oceanach. Zmierzyły się w niej dwa obozy: z jednej strony Wielka Brytania i Prusy (wspierane przez mniejsze kraje niemieckie), z drugiej Francja, Austria, Rosja, a także Hiszpania (po stronie francuskiej) i Saksonia z sojusznikami cesarzowej Marii Teresy. Przyczyną wojny była rywalizacja kolonialna między Wielką Brytanią a Francją oraz dążenie Austrii do odebrania Prusom Śląska (utraconego w poprzednich wojnach).

W Europie głównym teatrem walk były Niemcy – król Fryderyk II Wielki z Prus musiał stawić czoło wojskom austriackim, rosyjskim i francuskim jednocześnie. Choć Prusy stanęły na krawędzi klęski (Berlin był okupowany, a armia pruska wyniszczona), Fryderyk ocalił państwo dzięki swym talentom dowódczym i szczęśliwemu zbiegowi okoliczności – po nagłej śmierci carycy Elżbiety w 1762 r. nowy car Piotr III wycofał się z wojny (tzw. „cud domu brandenburskiego”). W koloniach Brytyjczycy odnieśli spektakularne sukcesy: zdobyli kluczowe fortece francuskie w Kanadzie (Quebec 1759, Montreal 1760), przejmując całą Kanadę, opanowali francuskie posiadłości w Indiach oraz wyparli Francuzów z kilku wysp karaibskich i Senegalu. Hiszpania, która przystąpiła do wojny pod koniec, straciła na rzecz Brytyjczyków m.in. Florydę.

Wojna siedmioletnia zakończyła się zawarciem pokoju paryskiego oraz hubertusburskiego w 1763 r. Wielka Brytania wyszła z konfliktu jako największa potęga kolonialna i morska – zdobyła od Francji Kanadę i dominację w Indiach, stając się „władczynią mórz”. Prusy obroniły Śląsk i potwierdziły swój status mocarstwa europejskiego, co ustanowiło nowy układ sił w Niemczech (rywalizacja prusko-austriacka o hegemonię). Francja poniosła dotkliwe straty terytorialne i prestiżowe – utraciła większość imperium kolonialnego (zachowała tylko nieliczne wyspy i kolonie jak Martynika czy Luizjana, którą jednak sprzedała później USA). Austria nie odzyskała Śląska, ale przetrwała trudny sojusz przeciw Prusom. Wojna siedmioletnia zostawiła uczestników z ogromnymi długami (zwłaszcza Wielką Brytanię i Francję), co w kolejnych latach doprowadziło do napięć społecznych i fiskalnych (np. Brytyjczycy, aby spłacać długi wojenne, zaczęli narzucać podatki amerykańskim koloniom – co wkrótce stało się jedną z przyczyn rewolucji amerykańskiej). Był to więc konflikt, który ukształtował dominację brytyjską w świecie na następne stulecie i zasiał ziarna przyszłych przemian politycznych.