1830 – Rewolucja lipcowa we Francji

Rok 1830 przyniósł w Europie falę nowych zrywów rewolucyjnych, które podważyły ład ustanowiony przez Kongres Wiedeński. Najważniejszym z nich była rewolucja lipcowa we Francji. W lipcu 1830 r. narastające niezadowolenie społeczne z rządów króla Karola X Burbona (brata Ludwika XVIII, z dynastii przywróconej po Napoleonie) przerodziło się w otwarty bunt. Karol X, ultra-konserwatywny monarcha, wydawał ordonanse ograniczające wolność prasy i prawa wyborcze, dążąc do wzmocnienia absolutyzmu. W odpowiedzi na to paryżanie 27, 28 i 29 lipca 1830 r. wznieśli barykady na ulicach miasta – doszło do trzydniowych gwałtownych walk (tzw. Trois Glorieuses – „Trzy chwalebne dni”), w których lud Paryża (studenci, rzemieślnicy, robotnicy) wsparty przez część Gwardii Narodowej starł się z siłami królewskimi. Ostatecznie wojsko uległo, a Karol X abdykował i uciekł z kraju.

Na tron Francji wprowadzono bardziej liberalnego krewnego obalonego monarchy – Ludwika Filipa z orleańskiej linii Burbonów. Nowy król, nazwany „obywatelem-królem”, zobowiązał się przestrzegać zmienionej Karty Konstytucyjnej (liberalnej konstytucji) i rządzić w porozumieniu z burżuazją. Zniesiono najbardziej reakcyjne posunięcia poprzednika, rozszerzono nieco prawa wyborcze (choć wciąż cenzusowe), przywrócono trójkolorową flagę rewolucyjną zamiast białej królewskiej. Rewolucja lipcowa oznaczała tym samym zwycięstwo francuskiej burżuazji i umiarkowanych liberałów nad absolutyzmem – ustanowiono w praktyce monarchię konstytucyjną o charakterze mieszczącym się między konserwatyzmem a liberalizmem (tzw. monarchia lipcowa 1830–1848). Francja stała się ponownie źródłem rewolucyjnej inspiracji dla reszty kontynentu.