1917 – Rewolucja październikowa w Rosji

W roku 1917 Rosja pogrążona była w kryzysie spowodowanym przedłużającą się wojną, niedostatkiem żywności i niezadowoleniem społecznym. W lutym (marcu według kalendarza gregoriańskiego) doszło w Piotrogrodzie do obalenia caratu – tzw. rewolucji lutowej. Władzę przejął Rząd Tymczasowy, który jednak nie spełnił oczekiwań społeczeństwa (nie wycofał kraju z wojny i nie rozwiązał problemów chłopów). W tej sytuacji do głosu doszli bolszewicy – radykalna partia pod przywództwem Włodzimierza Lenina. 7 listopada 1917 r. (25 października według starego stylu) bolszewicy przeprowadzili zbrojny przewrót w Piotrogrodzie, obalając Rząd Tymczasowy. Wydarzenie to przeszło do historii jako rewolucja październikowa.

Przejęcie władzy przez bolszewików doprowadziło do powstania pierwszego państwa socjalistycznego na świecie. Nowe władze natychmiast zapowiedziały radykalne zmiany: wycofanie się z I wojny światowej (co zrealizowano, podpisując w marcu 1918 separatystyczny pokój z Niemcami w Brześciu), nacjonalizację przemysłu i reformę rolną. W kraju wybuchła jednak wojna domowa (1918–1921) między „czerwonymi” (bolszewikami i ich zwolennikami) a „białymi” (siłami antybolszewickimi, dążącymi do przywrócenia dawnego porządku). Mimo zagranicznej interwencji po stronie „białych”, bolszewicy ostatecznie zwyciężyli. W efekcie w 1922 roku utworzono Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – nowe komunistyczne supermocarstwo. Rewolucja 1917 roku zainspirowała ruchy komunistyczne na całym świecie, a jednocześnie wywołała strach w państwach zachodnich przed rozprzestrzenieniem się ideologii bolszewizmu.