1947 – Uzyskanie niepodległości przez Indie i Pakistan – kres brytyjskiego panowania na wschodzie

W 1947 roku nastąpił kres brytyjskiego panowania w Indiach – największej i najważniejszej kolonii Imperium Brytyjskiego. Po II wojnie światowej Brytyjczycy, osłabieni i zadłużeni, stanęli wobec silnego nacisku na dekolonizację. W Indiach od dziesięcioleci działał masowy ruch niepodległościowy pod przywództwem Mahatmy Gandhiego (propagującego taktykę biernego oporu) oraz politycznych liderów jak Jawaharlal Nehru czy Muhammad Ali Jinnah. Kwestią sporną stały się jednak relacje między dwiema głównymi społecznościami: hinduistyczną większością a muzułmańską mniejszością. Liga Muzułmańska pod wodzą Jinnaha domagała się utworzenia odrębnego państwa dla muzułmanów, obawiając się dominacji hinduistów w niepodległych Indiach.

Brytyjczycy, widząc narastające napięcia religijne (dochodziło do krwawych zamieszek między hinduistami i muzułmanami), zdecydowali się na podział kolonii. 15 sierpnia 1947 r. powstały dwa niepodległe państwa: świeckie, w większości hinduistyczne Indie (których pierwszym premierem został Jawaharlal Nehru) oraz Islamska Republika Pakistanu (obejmująca dwa geograficznie oddzielone obszary – Pakistan Zachodni i Pakistan Wschodni, czyli dzisiejszy Bangladesz). Podział Indii na dwa kraje (tzw. Partition) odbył się w pośpiechu i wywołał gigantyczny exodus ludności: około 10–15 milionów Hindusów, muzułmanów i sikhów przemieściło się, uciekając ze „strefy wrogiej” religii do „swojego” państwa. Towarzyszyły temu wybuchy przemocy i pogromy – w wyniku czystek etnicznych i starć zginęło prawdopodobnie od kilkuset tysięcy do nawet miliona osób.

Uzyskanie niepodległości przez Indie i Pakistan było kamieniem milowym procesu dekolonizacji. Wielka Brytania straciła „perłę w koronie”, a wraz z nią znaczną część prestiżu i bogactw imperium. Gandhi, aczkolwiek doczekał wolnych Indii, był zdruzgotany rozlewem krwi między Hindusami a muzułmanami – zginął zresztą w styczniu 1948, zamordowany przez fanatyka hinduistycznego. Indie stały się świecką demokracją parlamentarną, podczas gdy Pakistan od początku zmagał się z budową stabilnego państwa i tożsamości narodowej scalającej różne grupy (dodatkowo w 1971 od Pakistanu odłączył się jego wschodni region, tworząc Bangladesz). Niepodległość subkontynentu indyjskiego była także inspiracją dla innych narodów azjatyckich i afrykańskich znajdujących się pod kolonialnym jarzmem – w kolejnych latach dziesiątki kolonii wywalczyły wolność, powołując się na precedens Indii.