987 – Koronacja Hugo Kapeta

Doszło po latach do zmiany dynastii panującej we Francji (a właściwie w zachodniofrankijskim królestwie). Po śmierci ostatniego króla z dynastii Karolingów, Ludwika V (który zmarł bezpotomnie), możnowładcy królestwa Franków Zachodnich wybrali na nowego monarchę Hugona Kapeta (Hugues Capet), który był potężnym księciem Francji (ili-de-France) i miał wsparcie zarówno świeckiej arystokracji, jak i Kościoła. Hugo Kapet został koronowany na króla 3 lipca 987 r. w katedrze w Noyon (inne źródła podają Reims) i tym samym zapoczątkował rządy dynastii Kapetyngów. Aby zabezpieczyć sukcesję, Hugo szybko doprowadził do koronacji swego syna Roberta (jeszcze za swojego życia), co ustanowiło zasadę dziedziczności tronu w jego rodzie.

Objęcie tronu przez Hugo Kapeta było momentem założycielskim dla państwa francuskiego w okresie średniowiecza. Dynastia Kapetyngów panowała we Francji nieprzerwanie przez następne 8 wieków (bezpośrednio do 1328 r., a jej linie boczne – Walezjusze i Burbonowie – aż do XIX w.). W chwili koronacji Hugo Kapeta królestwo było dość rozdrobnione: władza królewska ograniczała się głównie do domeny królewskiej wokół Paryża i Orleanu, a wielcy książęta feudalni (Normandii, Akwitanii, Burgundii, Flandrii itd.) byli niemal niezależni. Niemniej sam fakt przejścia korony na nową dynastię – poprzez elekcję i akceptację możnych – oznaczał koniec epoki karolińskiej we Francji i początek nowego etapu. Kapetyngowie z czasem zdołali wzmocnić autorytet monarszy: dzięki polityce sukcesyjnej (koronowanie syna za życia ojca zapewniało płynne przekazywanie władzy), korzystnym aliansom i sukcesywnemu włączaniu do domeny kolejnych terytoriów. Hugo Kapet, choć sam za życia nie zwiększył znacząco swej władzy, przekazał potomstwu stabilne podstawy. Jego potomkowie stopniowo budowali scentralizowane państwo – proces ten trwał kilka stuleci (istotnymi momentami były np. panowanie Filipa II Augusta, Ludwika IX, Filipa IV Pięknego).

Symbolicznie rok 987 bywa uznawany za narodziny średniowiecznej Francji: nastąpiło wyodrębnienie się trwałego królestwa francuskiego, odrębnego od Niemiec (Świętego Cesarstwa) i mającego własną dynastię narodową. Wybór Hugo Kapeta wskazuje też na rosnącą rolę możnowładztwa – królem nie został żaden z krewnych zmarłego Karolinga, lecz przedstawiciel potężnego rodu Robertian (od imienia dziada Hugo), uważany za zdolnego zapewnić pokój i porządek. W konsekwencji, kapetyńskie zasady dziedziczenia (primogenitura – najstarszy syn obejmuje tron, brak podziału państwa między synów) sprzyjały jedności królestwa. Gdy Karolingowie we wschodniej Frankonii (Niemczech) wymarli wcześniej (911 r.), tam wybieralność tronu doprowadziła do częstej zmiany dynastii; we Francji natomiast Kapetyngowie zdołali utrzymać ciągłość, co było istotnym czynnikiem tworzenia tożsamości państwowej.