264 p.n.e. – Wybuch I wojny punickiej

W 264 roku p.n.e. rozpoczęła się I wojna punicka – pierwszy wielki konflikt między Republiką Rzymską a Kartaginą o dominację w zachodnim basenie Morza Śródziemnego. Bezpośrednim powodem wojny stał się spór o kontrolę nad Sycylią, szczególnie o strategiczne miasto Messana (Messina). Kartagina była w III w. p.n.e. bogatą potęgą morską, władającą rozległymi koloniami i flotą, zaś Rzym dopiero co zjednoczył Italię i nie miał doświadczenia w wojnach na morzu. Mimo to Rzymianie podjęli wyzwanie – zbudowali od podstaw flotę wojenną (wprowadzając innowacyjne „kruki” – pomosty abordażowe pozwalające legionistom walczyć na pokładach wrogich okrętów) i stoczyli z Kartagińczykami szereg bitew morskich i lądowych wokół Sycylii oraz u wybrzeży Afryki Północnej.

Wojna trwała 23 lata (264–241 p.n.e.) i była wyczerpująca dla obu stron, ale ostatecznie zakończyła się zwycięstwem Rzymu. Kluczowe okazały się sukcesy morskie Rzymian, m.in. bitwa koło Wysp Egadzkich w 241 p.n.e., w której flota konsula Lutacjusza Katulusa rozgromiła flotę kartagińską. Kartagina, zmęczona finansowo i wojskowo, poprosiła o pokój. Na mocy układu musiała zrzec się Sycylii, która stała się pierwszą rzymską prowincją, oraz zapłacić wysoką kontrybucję. I wojna punicka zapoczątkowała trwającą ponad sto lat rywalizację rzymsko-kartagińską (tzw. wojny punickie). Dla Rzymu zwycięstwo to było przełomowe – po raz pierwszy Republika zdobyła terytoria poza Półwyspem Apenińskim i stała się także potęgą morską. Konflikt ujawnił jednak, że Kartagina nie pogodzi się łatwo z utratą pozycji – co zapowiadało kolejne starcia w przyszłości.