1776 – Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych

W Filadelfii ogłoszono Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki – dokument, w którym Trzynaście Kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej proklamowało oderwanie się od Wielkiej Brytanii i utworzenie niezależnego państwa. Deklaracja, której głównym autorem był Thomas Jefferson, zawierała preambułę odwołującą się do praw naturalnych człowieka (prawo do życia, wolności i dążenia do szczęścia) oraz wyliczała długą listę nadużyć króla Jerzego III wobec kolonii, uzasadniając tym samym prawo narodu do zerwania więzów politycznych z tyranią.

Ogłoszenie niepodległości nastąpiło w trakcie już trwającej wojny kolonistów z Brytyjczykami (walki rozpoczęły się w 1775 r.). Deklaracja Niepodległości formalnie powołała do życia nowe państwo – Stany Zjednoczone Ameryki – i nadała rebelii rangę rewolucji narodowej. Dokument ten, inspirowany ideami oświecenia (John Locke, idea społecznego kontraktu), głosił nowatorskie jak na owe czasy zasady: że „wszyscy ludzie zostali stworzeni równymi”, że rząd czerpie legitymację z zgody rządzonych, a lud ma prawo obalić władzę, która łamie jego prawa. Była to pierwsza w historii deklaracja prawno-polityczna nowoczesnego narodu, która przekuła filozofię oświeceniową na akt powstania państwa.

Faktyczne uzyskanie niepodległości wymagało jednak zwycięstwa w wojnie. Po ciężkich zmaganiach (1775–1783), wspierani m.in. przez Francję i Hiszpanię Amerykanie pokonali wojska brytyjskie (kapitulacja pod Yorktown w 1781 r.). W 1783 r. pokój w Paryżu potwierdził suwerenność Stanów Zjednoczonych. Deklaracja Niepodległości stała się kamieniem węgielnym amerykańskiej tożsamości narodowej i punktem odniesienia dla przyszłych dokumentów demokratycznych (m.in. dla francuskiej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1789). Dzień 4 lipca obchodzony jest w USA jako święto narodowe. Na świecie Deklaracja wzbudziła ogromne zainteresowanie – idee w niej zawarte rozeszły się echem po Europie i wpłynęły na rozwój ruchów wolnościowych i praw człowieka.