1929 – Wielki kryzys gospodarczy

24 października 1929 roku, znany jako „Czarny Czwartek”, nastąpił gwałtowny krach na nowojorskiej giełdzie Wall Street. Ceny akcji setek spółek runęły na łeb na szyję, co wywołało panikę wśród inwestorów. W ciągu kolejnych dni (m.in. 29 października – „Czarny Wtorek”) giełda straciła znaczną część wartości. Załamanie na Wall Street stało się sygnałem początku wielkiego kryzysu gospodarczego – najgłębszej recesji ekonomicznej w dziejach przemysłowego świata. Banki zaczęły masowo bankrutować, gdy klienci w panice wycofywali oszczędności. Produkcja przemysłowa i handel dramatycznie się skurczyły, a miliony ludzi straciły pracę. W USA stopa bezrobocia przekroczyła 20%, a w niektórych uprzemysłowionych krajach (np. w Niemczech, które dodatkowo borykały się z reparacjami wojennymi) dochodziła nawet do 30%.

Wielki kryzys szybko rozprzestrzenił się z Ameryki na inne części świata ze względu na powiązania gospodarcze i zadłużenia między krajami. Lata 1929–1933 były naznaczone masowym ubóstwem, kolejkami po zupę dla bezrobotnych oraz społecznym niepokojem. W odpowiedzi na kryzys niektóre państwa podjęły interwencje rządowe – najbardziej znanym przykładem był Nowy Ład (New Deal) prezydenta Franklina D. Roosevelta w USA od 1933 r., zakładający programy robót publicznych, wsparcie bezrobotnych i reformy finansowe. Wielki kryzys gospodarczy miał również głębokie skutki polityczne: zaufanie do liberalnego kapitalizmu zostało podkopane, a w wielu krajach nasiliły się nastroje radykalne. W Niemczech to właśnie kryzys i masowe bezrobocie w znacznym stopniu przyczyniły się do wzrostu poparcia dla skrajnych ugrupowań, w tym dla nazistów pod wodzą Adolfa Hitlera. Wielki kryzys zakończył trwającą w latach 20. epokę względnego dobrobytu (tzw. „szalonych lat dwudziestych”) i pozostawił trwały ślad w świadomości ekonomistów, którzy odtąd zaczęli przykładać większą wagę do mechanizmów regulacji rynków i roli państwa w gospodarce.