1950 – 1953 – Wojna Koreańska

komunistyczna Korea Północna dokonała nagłego ataku na terytorium Korei Południowej, przekraczając linię demarkacyjną na 38. równoleżniku, która po II wojnie światowej dzieliła Półwysep Koreański. Był to początek wojny koreańskiej – pierwszego gorącego konfliktu zbrojnego okresu zimnej wojny, w którym bezpośrednio starły się siły obozu komunistycznego i zachodniego. Korea, niegdyś kolonia japońska, po 1945 została podzielona na strefy wpływów: północ okupował ZSRR, południe – USA. Powstały dwa odrębne państwa: komunistyczna Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna (KRLD) na północy pod rządami Kim Ir Sena oraz kapitalistyczna Republika Korei na południu pod autorytarnymi rządami Li Syng Mana. Oba reżimy rościły sobie prawo do całej Korei.

Atak z czerwca 1950 niemal doprowadził do zjednoczenia kraju siłą przez komunistów – armia północnokoreańska w ciągu kilku tygodni opanowała większość południa, zajmując Seul i spychając obrońców do niewielkiej enklawy wokół Pusan na południowym krańcu półwyspu. Jednak społeczność międzynarodowa zareagowała zdecydowanie: Rada Bezpieczeństwa ONZ (pod nieobecność bojkotuącego ją ZSRR) potępiła agresję i wezwała państwa członkowskie do pomocy Korei Południowej. Pod egidą ONZ utworzono wielonarodowe siły zbrojne, w praktyce dowodzone przez Stany Zjednoczone (głównodowodzącym został gen. Douglas MacArthur). We wrześniu 1950 wojska ONZ dokonały śmiałego desantu pod Inczon, za liniami wroga, co odcięło linie zaopatrzenia Północy i doprowadziło do załamania jej ofensywy. Siły południowokoreańskie i ONZ szybko odzyskały utracone ziemie, a następnie same przekroczyły 38. równoleżnik, dążąc do rozbicia reżimu Kim Ir Sena. Do listopada 1950 oddziały ONZ dotarły aż pod granicę chińską nad rzeką Yalu.

W tym momencie wojnę odwróciła bezpośrednia interwencja Chińskiej Republiki Ludowej. Pod koniec października 1950 setki tysięcy chińskich „ochotników” (de facto regularna Armia Ludowo-Wyzwoleńcza) wkroczyły do walki po stronie Korei Północnej. W brutalnych zimowych starciach Chińczycy zepchnęli zaskoczonych aliantów na południe, ponownie przekraczając 38. równoleżnik i zajmując Seul (styczeń 1951). Wojna utkwiła w impasie – obie strony przechodziły do kolejnych ofensyw i kontrataków. W połowie 1951 front ustabilizował się mniej więcej w okolicach starej granicy. Rozpoczęły się żmudne rokowania rozejmowe, które trwały dwa lata, podczas gdy na froncie toczyły się krwawe, pozycyjne boje o niewielkie odcinki terenu (np. bitwy o Wzgórze 355 czy Old Baldy).

27 lipca 1953 roku podpisano w Panmundżomie układ o zawieszeniu broni. Ustalono linię demarkacyjną bardzo zbliżoną do dawnej granicy na 38. równoleżniku oraz stworzenie zdemilitaryzowanej strefy buforowej o szerokości 4 km. Formalnie nie podpisano traktatu pokojowego, więc technicznie rzecz biorąc obie Koree pozostały w stanie wojny (co trwa de iure do dziś). Wojna koreańska przyniosła ogromne zniszczenia: szacuje się, że zginęło około 3 milionów ludzi, w większości koreańskich cywilów. Wielkie miasta (Seul, Pjongjang) były kilkakrotnie zdobywane i niszczone. Konflikt umocnił podział Półwyspu Koreańskiego na dwa wrogie państwa – bogatszą, prozachodnią Koreę Południową i izolowaną, komunistyczną Koreę Północną – rozdzielone jedną z najlepiej strzeżonych granic świata. Dla świata była to też lekcja, że zimna wojna może w każdej chwili przerodzić się w gorący konflikt lokalny z udziałem mocarstw, potencjalnie nawet nuklearny. Po Korei oba bloki powstrzymywały się od bezpośredniej konfrontacji z obawy przed eskalacją na skalę światową.