1992 – Traktat z Maastricht

W holenderskim mieście Maastricht podpisano Traktat o Unii Europejskiej, zwany popularnie traktatem z Maastricht. Dokument ten wszedł w życie 1 listopada 1993, przekształcając dotychczasową Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) w znacznie ambitniejszy twór – Unię Europejską (UE). Był to kamień milowy procesu integracji europejskiej, który przybrał rozpędu po zakończeniu zimnej wojny i zjednoczeniu Niemiec. Liderzy 12 krajów EWG (m.in. Niemiec, Francji, Włoch, Hiszpanii) zdecydowali się pogłębić współpracę, wychodząc poza czysto gospodarczy wymiar ku unii politycznej.

Traktat z Maastricht ustanowił trzy filary Unii Europejskiej. Pierwszym był dotychczasowy wspólnotowy filar (obejmujący sprawy gospodarcze, społeczne, tzw. Wspólnoty Europejskie), który poszerzono – uzgodniono stworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), prowadzącej docelowo do wprowadzenia wspólnej waluty euro. Ustalono kryteria konwergencji, które państwa musiały spełnić (dot. inflacji, długu publicznego, deficytu itd.), aby przyjąć euro. Powstał też zalążek polityki społecznej i obywatelstwa UE – każdy obywatel kraju członkowskiego stał się obywatelem Unii, z prawem do swobodnego osiedlania się i głosowania w lokalnych wyborach w innym kraju UE. Drugim filarem była Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (WPZiB) – sfera międzyrządowej współpracy w polityce zagranicznej, próba mówienia „jednym głosem” Europy na arenie międzynarodowej, choć w praktyce decyzje wymagały jednomyślności. Trzeci filar to Współpraca w dziedzinie Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych – tutaj kraje koordynowały działania przeciw przestępczości zorganizowanej, politykę azylową, migracyjną itp. (początkowo ten filar też był międzyrządowy, później część jego kwestii przeszła do wspólnotowego wymiaru).