„Ballady i romanse” Adama Mickiewicza ukazały się w 1822 roku jako część pierwszego tomu jego poezji. Datę publikacji zbioru przyjmuje się symbolicznie za początek polskiego romantyzmu. Nie oznacza to, że wszystkie wcześniejsze utwory były całkowicie klasycystyczne ani że romantyzm rozpoczął się jednego dnia. Tom Mickiewicza stał się jednak wyraźnym manifestem nowego sposobu rozumienia człowieka, natury […]
„Pani Bovary” Gustawa Flauberta to jedna z najważniejszych powieści europejskiego realizmu. Utwór przedstawia los Emmy Bovary, młodej kobiety, która nie potrafi zaakceptować zwyczajności prowincjonalnego życia i próbuje urzeczywistnić wyobrażenia zaczerpnięte z romansów. Powieść była najpierw publikowana w odcinkach w czasopiśmie „Revue de Paris”. W 1857 roku ukazała się w wydaniu książkowym. Flaubert, wydawca oraz drukarz […]
„Martwe dusze” Mikołaja Gogola to satyryczna powieść, którą autor określił mianem poematu. Pierwsza część została opublikowana w 1842 roku. Gogol planował dalsze części dzieła, ale zamiaru nie zrealizował. Zachowały się jedynie fragmenty części drugiej, której rękopis pisarz częściowo spalił. Akcja koncentruje się na Pawle Iwanowiczu Cziczikowie, który przybywa do prowincjonalnego miasta i rozpoczyna niezwykłą działalność. […]
„Klub Pickwicka”, którego pełny tytuł brzmi „Pośmiertne zapiski Klubu Pickwicka”, jest pierwszą powieścią Charlesa Dickensa. Utwór ma charakter komicznej powieści przygodowej i obyczajowej. Przedstawia podróże pana Samuela Pickwicka i jego przyjaciół po Anglii. Początkowo projekt miał stanowić serię luźnych scen towarzyszących ilustracjom o tematyce sportowej. Dickens szybko rozbudował go w samodzielną opowieść, w której humor […]
„Ojciec Goriot” Honoré de Balzaca to jedna z najważniejszych powieści francuskiego realizmu. Akcja utworu rozgrywa się w Paryżu w 1819 roku, w okresie restauracji Burbonów. Francja próbuje wówczas odbudować przedrewolucyjny porządek społeczny, ale rzeczywistą siłę coraz wyraźniej zdobywają pieniądze, bankierzy, przedsiębiorcy i ludzie umiejący wykorzystać mechanizmy nowoczesnego miasta. Powieść jest częścią wielkiego cyklu „Komedia ludzka”, […]
Fenomenologia to jeden z najważniejszych nurtów filozofii XX wieku. Jej twórcą był Edmund Husserl, niemiecki filozof żyjący na przełomie XIX i XX wieku. Fenomenologia powstała jako próba stworzenia ścisłej filozofii opisującej doświadczenie człowieka takim, jakie się ono ukazuje świadomości. Jej hasłem było: „z powrotem do rzeczy samych”. Nie chodziło jednak o prosty powrót do przedmiotów […]
Filozofia analityczna to jeden z najważniejszych nurtów filozofii XX wieku, rozwijany głównie w krajach anglosaskich: Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Australii, choć jej początki wiążą się także z niemieckojęzyczną logiką i filozofią języka. Jej główną cechą jest przekonanie, że wiele problemów filozoficznych można lepiej zrozumieć dzięki precyzyjnej analizie języka, pojęć i argumentów. Filozofia analityczna nie […]
Teoria krytyczna to nurt filozoficzno-społeczny XX wieku związany przede wszystkim ze szkołą frankfurcką. Powstała wokół Instytutu Badań Społecznych we Frankfurcie nad Menem. Jej najważniejszymi przedstawicielami byli Max Horkheimer, Theodor W. Adorno, Herbert Marcuse, Erich Fromm, Walter Benjamin, a w późniejszym pokoleniu Jürgen Habermas. Teoria krytyczna łączyła filozofię, socjologię, psychoanalizę, marksizm, teorię kultury i krytykę nowoczesnego […]
Herbert pisał w okresie powojennym i czasach PRL, a jego wiersze często odwołują się do kultury antycznej, historii oraz uniwersalnych wartości etycznych. Herbert jest autorem cyklu wierszy o fikcyjnej postaci Pana Cogito (łac. Pan Myślę), która uosabia rozumnego, myślącego człowieka – alter ego samego poety i głos jego filozoficznych refleksji. Poezja Herberta bywa nazywana poezją […]
Krzysztof Kamil Baczyński (1921–1944) to jeden z najwybitniejszych poetów pokolenia Kolumbów, czyli generacji młodych Polaków, których dorosłość przypadła na lata II wojny światowej. Urodził się w 1921 roku i tuż przed wybuchem wojny zdał maturę. W czasie okupacji działał w konspiracji (Armia Krajowa) i tworzył poezję, która oddawała dramatyczne doświadczenia jego pokolenia. Zginął jako żołnierz […]