1869 – Otwarcie Kanału Sueskiego

14 listopada 1869 roku nastąpiło oficjalne otwarcie Kanału Sueskiego – sztucznej drogi wodnej łączącej Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym przez wąski przesmyk Sues w Egipcie. Kanał ten, o długości około 163 km, był jednym z najśmielszych przedsięwzięć inżynieryjnych XIX wieku. Jego budowę rozpoczęto w 1859 r. z inicjatywy francuskiego dyplomaty i przedsiębiorcy Ferdinanda de Lessepsa, który uzyskał od władz Egiptu koncesję na utworzenie Kompanii Kanału Sueskiego. Prace trwały 10 lat i angażowały dziesiątki tysięcy robotników (w tym wielu przymusowych). Przy kopaniu kanału zastosowano nowoczesne maszyny, choć warunki były trudne, a śmiertelność robotników wysoka.

Otwarcie kanału uświetniły wielkie uroczystości – do Egiptu przybyli prominenci z całej Europy, m.in. cesarzowa Francji Eugenia. Kanał Sueski skrócił dramatycznie podróż morską z Europy do Azji: statki nie musiały już opływać całej Afryki (przez Przylądek Dobrej Nadziei). Na przykład dystans z Londynu do Bombaju zmniejszył się o ok. 40%, co w praktyce oznaczało oszczędność kilku tygodni żeglugi. Otworzyło to nową erę w transporcie i handlu międzynarodowym. Szczególnie zyskała na tym Wielka Brytania, dla której szybki szlak do Indii – najważniejszej kolonii – miał ogromne znaczenie strategiczne i ekonomiczne.

Kanał przyspieszył przepływ towarów między Europą a Azją (np. przypraw, bawełny, jedwabiu, herbaty, a w drugą stronę wyrobów przemysłowych). Ułatwił także europejską penetrację kolonialną Afryki Wschodniej i Azji. Politycznie Kanał Sueski zwiększył rywalizację mocarstw o kontrolę nad Egiptem i Bliskim Wschodem. Początkowo Egipt (formalnie część Imperium Osmańskiego) posiadał znaczny pakiet akcji kanału, lecz kłopoty finansowe zmusiły władcę Egiptu Ismaila do sprzedaży swoich udziałów Brytyjczykom w 1875 r. Od tego momentu Wielka Brytania stała się współwłaścicielem kanału (obok Francuzów), a w 1882 r. faktycznie okupowała Egipt, aby zabezpieczyć tę strategiczną arterią.

Otwarcie kanału symbolizuje początek intensywnej globalizacji XIX wieku – świat skurczył się jeszcze bardziej. Wraz z budową w 1869 r. pierwszej transkontynentalnej linii kolejowej w USA (która z kolei zespoliła wybrzeża Atlantyku i Pacyfiku), rok 1869 jest często uznawany za moment powstania spójnej sieci komunikacyjnej o zasięgu światowym. Kanał Sueski do dziś pozostaje jedną z kluczowych dróg transportu morskiego, przez którą przepływa znaczny procent światowego handlu.