1389 – Bitwa na Kosowym Polu

W drugiej połowie XIV wieku Turcy osmańscy, którzy opanowali znaczną część Bałkanów (zdobyli Adrianopol, podbili Bułgarię, zwasalizowali wiele księstw), zetknęli się z serbskim państwem pod władzą księcia Lazara Hrebeljanovicia. Książę Lazar zdołał zgromadzić koalicję: oprócz Serbów walczyły oddziały bośniackie, walońskie i polscy rycerze zaciężni (choć wsparcie niektórych sąsiadów, np. Wołoszczyzny, było ograniczone). Ze strony osmańskiej sułtan Murad I przyprowadził silną armię, wspieraną przez oddziały wasali (m.in. z tatarskiego ułusu). 28 czerwca 1389 r. obie strony stanęły naprzeciw siebie na równinie kosowskiej. Starcie było niezwykle krwawe i taktycznie nierozstrzygnięte – obie armie poniosły ogromne straty. W boju zginął książę Lazar, który dostał się do niewoli i został stracony; zginął także sułtan Murad I – według legendy zamordowany przez serbskiego rycerza Miloša Obilicia, który podstępem przedarł się do obozu osmańskiego. Po śmierci Murada dowództwo przejął jego syn Bajazyd (Bajezid) I, który za cenę strat utrzymał pole bitwy i zmusił niedobitki wojsk chrześcijańskich do odwrotu.

Bitwa na Kosowym Polu stała się wydarzeniem o ogromnej wadze symbolicznej, szczególnie dla Serbów. Serbia po bitwie utraciła bowiem kwiat swego rycerstwa i króla – osłabiona, w ciągu kilkunastu lat dostała się pod zwierzchnictwo osmańskie (już w 1390 r. część serbskich ziem uznała się za wasala Turków, a do połowy XV w. cała Serbia została wcielona do imperium). Bitwa nie zakończyła się miażdżącym zwycięstwem Turków (taktycznie nieraz uznaje się ją za remis), ale strategicznie okazała się brzemienna w skutki: Serbowie nie zdołali powstrzymać osmańskiej ekspansji, a ich elita polityczna została wyniszczona. Dla Turków strata sułtana Murada nie zahamowała marszu – sułtanem został energiczny Bajazyd, który w następnych latach kontynuował podboje (choć musiał zmierzyć się też z Tatarami Timura na wschodzie).

Dla historii Bałkanów bitwa oznaczała, że wrota do Europy Środkowej stały otworem przed Turkami. Wprawdzie Węgry pod wodzą Zygmunta Luksemburskiego próbowały jeszcze stawić czoła (krucjata zakończona klęską pod Nikopolis w 1396 r.), ale trend był już nieodwracalny: Bułgaria padła definitywnie, Serbia stała się wasalna, Bizancjum w agonii czekało na cios (1453). Imperium Osmańskie zajęło pozycję dominującą na Bałkanach na kilkaset lat. Z tego punktu widzenia Kosowe Pole było jednym z kamieni milowych osmańskiego podboju, obok Maricy (1371) i późniejszej Mohacza (1526). W historii wojskowości bitwa ta pokazała też, że nawet zjednoczone siły bałkańskich państewek nie były w stanie przełamać tureckiej przewagi liczebnej i organizacyjnej. Od tej pory ciężar obrony Europy przed ekspansją muzułmańską miał spocząć na większych państwach, jak Królestwo Węgier czy Rzeczpospolita Obojga Narodów, bowiem mniejsze ludy Bałkanów uległy władzy sułtanów.