1415 – Spalenie Jana Husa na soborze w Konstancji

Czeski reformator religijny Jan Hus został spalony na stosie jako heretyk. Jan Hus, rektor Uniwersytetu Praskiego i kaznodzieja, głosił potrzebę głębokich reform Kościoła: potępiał handel odpustami, domagał się komunii pod dwiema postaciami dla świeckich (kielich dla wiernych), krytykował moralne zepsucie kleru i odwoływał się do nauk Johna Wycliffe’a. Jego wpływ w Czechach (Korona Czeska) był ogromny – zdobył poparcie wielu mieszczan, szlachty, a jego kazania w języku czeskim przyciągały tłumy. Poglądy Husa zostały uznane za heretyckie przez władze kościelne i ekskomunikowano go w 1411 r. Narastające napięcia religijne w Czechach skłoniły Sobór w Konstancji (1414–1418), zwołany dla zakończenia schizmy zachodniej i zreformowania Kościoła, do zajęcia się sprawą Husa. Hus, mimo ostrzeżeń przyjaciół, przybył na sobór (z zapewnionym listem żelaznym bezpieczeństwa od króla Niemiec Zygmunta Luksemburskiego) w nadziei obrony swych racji. Jednak został aresztowany i postawiony przed sądem soborowym. Nie wyparł się swych nauk, jeśli nie przekonano go argumentami z Pisma. Ostatecznie 6 lipca 1415 r. sobór ogłosił go heretykiem i wydał władzom świeckim na stracenie. Jan Hus tego samego dnia został publicznie spalony na stosie pod murami Konstancji, a jego popioły wrzucono do Renu.

Spalenie Husa i następujący po nim ruch husycki to pierwszy masowy ruch reformacyjny w Europie – na ponad sto lat przed wystąpieniem Lutra. Wstrząsnął on jednością katolickiej Europy i udowodnił, że idee reformy Kościoła znajdują szeroki oddźwięk społeczny. Co więcej, wojny husyckie unaoczniły siłę nowej techniki wojskowej: husyci powszechnie stosowali broń palną (armaty, piszczele, hakownice) i mobilne fortyfikacje (wozy) do obrony przed ciężką kawalerią, co kilkukrotnie doprowadziło do pogromu armii krzyżowców, dawniej uważanych za niezwyciężone.

W sensie ideowym, Jan Hus stał się w późniejszych wiekach symbolem walki o prawdę i narodowej tożsamości czeskiej. Jego nauki o prymacie Biblii nad tradycją ludzką i potrzebie życia duchowieństwa w ubóstwie zapowiadały późniejsze ruchy protestanckie. Sobór w Konstancji, choć rozwiązał wielką schizmę, to przez spalenie Husa i jego przyjaciela Hieronima z Pragi pozostawił w pamięci wielu przekonanie o niezdolności Kościoła do autokrytyki. Dzień spalenia Husa (6 lipca) czczony jest dziś w Czechach jako święto narodowe, a on sam – choć Kościół katolicki wciąż uważa go formalnie za heretyka – jest powszechnie szanowany jako reformator i bohater wiary.