24 października 1929 roku, znany jako „Czarny Czwartek”, nastąpił gwałtowny krach na nowojorskiej giełdzie Wall Street. Ceny akcji setek spółek runęły na łeb na szyję, co wywołało panikę wśród inwestorów. W ciągu kolejnych dni (m.in. 29 października – „Czarny Wtorek”) giełda straciła znaczną część wartości. Załamanie na Wall Street stało się sygnałem początku wielkiego kryzysu […]
To przełom w medycynie, który zapoczątkował erę antybiotyków. Alexander Fleming, szkocki mikrobiolog pracujący w szpitalu St. Mary’s w Londynie, prowadził badania nad bakteriami gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Pewnego dnia zauważył na pozostawionej na ławce szalce Petriego niezwykłe zjawisko: hodowlę bakterii zanieczyściła kolonia pleśni, a w jej pobliżu bakterie ginęły. Fleming wyizolował tę pleśń, zidentyfikował ją […]
W latach 1918–1921 bolszewicki reżim w Rosji toczył zaciekłą wojnę domową przeciwko siłom „białych” oraz interwencji zbrojnej państw zachodnich. Zwycięstwo bolszewików pozwoliło im utrwalić władzę na większości obszaru dawnego Imperium Rosyjskiego. Aby scementować jedność kontrolowanych terytoriów i nadać państwu nową formę ustrojową, postanowiono stworzyć federację republik radzieckich. 30 grudnia 1922 r. w Moskwie ogłoszono utworzenie […]
W Wersalu pod Paryżem podpisano traktat pokojowy kończący wojnę między państwami ententy a pokonanymi Niemcami. Był to najważniejszy spośród serii traktatów pokojowych (osobne układy zawarto także z Austrią w Saint-Germain, z Bułgarią w Neuilly, z Węgrami w Trianon i z Turcją w Sèvres). Traktat wersalski narzucał Niemcom bardzo surowe warunki. Niemcy utraciły około 13% terytorium […]
W roku 1918 losy I wojny światowej rozstrzygnęły się na korzyść państw ententy (aliantów). Wiosenna ofensywa niemiecka na froncie zachodnim załamała się, a latem alianci przeszli do skutecznej kontrofensywy. Na froncie wschodnim Niemcy i Austro-Węgry zdążyły co prawda pokonać Rosję (która po rewolucji bolszewickiej wycofała się z wojny), ale ich sytuacja wewnętrzna gwałtownie się pogarszała. […]
W roku 1917 Rosja pogrążona była w kryzysie spowodowanym przedłużającą się wojną, niedostatkiem żywności i niezadowoleniem społecznym. W lutym (marcu według kalendarza gregoriańskiego) doszło w Piotrogrodzie do obalenia caratu – tzw. rewolucji lutowej. Władzę przejął Rząd Tymczasowy, który jednak nie spełnił oczekiwań społeczeństwa (nie wycofał kraju z wojny i nie rozwiązał problemów chłopów). W tej […]
28 lipca 1914 roku wybuchła I wojna światowa – konflikt, który w ciągu następnych czterech lat objął swoim zasięgiem większość świata i na zawsze zmienił oblicze polityczne globu. Bezpośrednią przyczyną wojny był zamach w Sarajewie (28 czerwca 1914), w którym serbski nacjonalista Gavrilo Princip zastrzelił austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda. To wydarzenie rozpaliło tlące […]
W październiku 1911 roku w Chinach wybuchła rewolucja, która doprowadziła do obalenia rządzącej od dwóch i pół stulecia dynastii Qing i likwidacji cesarstwa – tym samym Chiny stały się republiką. Wydarzenie to zwane jest Rewolucją Xinhai (od roku 1911 według chińskiego kalendarza – rok Xinhai). Przyczyny rewolucji tkwiły w narastającym kryzysie cesarstwa: słaba centralna władza, […]
Rok 1905 przyniósł Imperium Rosyjskiemu dwa wstrząsy, które zachwiały jego podstawami: przegraną wojnę z Japonią i wybuch pierwszej rosyjskiej rewolucji. Konflikt z Japonią toczył się w latach 1904–1905 o wpływy w Mandżurii i Korei. Ku zaskoczeniu świata, stosunkowo niewielka Japonia zadała klęskę potężnej Rosji: Japończycy rozgromili rosyjską flotę (najpierw eskadrę Pacyfiku pod Cuszimą w maju […]
W dniach 6–15 kwietnia 1896 roku w Atenach odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie – międzynarodowe zawody sportowe nawiązujące do tradycji starożytnych igrzysk greckich. Pomysłodawcą odrodzenia olimpiady był francuski arystokrata i pedagog baron Pierre de Coubertin, który wierzył, że sport i rywalizacja fair play przyczynią się do krzewienia pokoju i zbliżenia między narodami. Na kongresie […]