WSPÓŁCZESNOŚĆ
Współczesność jest najbardziej rozległą i wewnętrznie zróżnicowaną epoką omawianą w szkole. W zależności od przyjętego podziału jej początek wyznacza się na rok 1939, czyli wybuch II wojny światowej, albo na rok 1945, czyli jej zakończenie. W szkolnej historii literatury najczęściej włącza się do współczesności również literaturę wojny i okupacji, ponieważ doświadczenia Zagłady, obozów, totalitaryzmu i […]
DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE
Dwudziestolecie międzywojenne to okres pomiędzy zakończeniem I wojny światowej a wybuchem II wojny światowej, obejmujący lata 1918–1939. W historii Polski był to czas istnienia II Rzeczypospolitej – państwa odrodzonego po 123 latach zaborów. Epoka rozpoczęła się więc atmosferą entuzjazmu, poczuciem odzyskanej wolności i nadzieją na stworzenie nowoczesnego państwa. Zakończyła się natomiast narastającym lękiem przed totalitaryzmami, […]
MŁODA POLSKA
Młoda Polska to epoka przypadająca mniej więcej na lata 1890–1918. Jej początek wiąże się z wystąpieniem nowego pokolenia twórców oraz z publikacją utworów wyrażających kryzys światopoglądu pozytywistycznego. Za jedną z symbolicznych dat rozpoczynających epokę uznaje się wydanie drugiej serii „Poezji” Kazimierza Przerwy-Tetmajera w 1894 roku. Koniec Młodej Polski wyznacza natomiast rok 1918 – zakończenie […]
POZYTYWIZM
Pozytywizm w Polsce obejmuje umownie okres od 1864 roku, czyli klęski powstania styczniowego, do około 1890 roku, kiedy coraz wyraźniej zaczęły ujawniać się nastroje i tendencje charakterystyczne dla Młodej Polski. Daty te mają charakter orientacyjny. Program pozytywistyczny nie powstał nagle w jednym momencie, a twórcy tego pokolenia pozostawali aktywni również po rozpoczęciu modernizmu. Nie należy […]
ROMANTYZM
Romantyzm w kulturze europejskiej rozwijał się od schyłku XVIII wieku do połowy XIX stulecia. Jego granice są umowne i różnią się zależnie od kraju: za symboliczny początek romantyzmu angielskiego uznaje się niekiedy wydanie „Ballad lirycznych” Williama Wordswortha i Samuela Taylora Coleridge’a w 1798 roku, a za kres europejskiej epoki – Wiosnę Ludów z 1848 […]
OŚWIECENIE
Oświecenie było rozległym ruchem intelektualnym, filozoficznym i kulturowym, który w Europie rozwijał się od końca XVII wieku do początku XIX stulecia. Jego nazwa nawiązuje do światła rozumu mającego rozpraszać mrok niewiedzy, przesądów, fanatyzmu i bezkrytycznego podporządkowania autorytetom. Nie była to jednak epoka jednego światopoglądu ani prostego „triumfu rozumu nad religią”. Obok racjonalistów działali empiryści, […]
BAROK
Barok w kulturze europejskiej rozwijał się od końca XVI do pierwszej połowy XVIII wieku, choć jego granice różnią się w zależności od kraju oraz dziedziny sztuki. W Polsce początek epoki wyznacza się zwykle na lata osiemdziesiąte lub dziewięćdziesiąte XVI wieku, natomiast jej koniec wiąże się z okresem późnego baroku czasów saskich, reformami zapoczątkowanymi około […]
ANTYK (GRECJA,RZYM,CHRZEŚCIJAŃSTWO)
Starożytność jest najdawniejszą epoką omawianą w szkolnej historii literatury i jednym z najważniejszych źródeł kultury europejskiej. W szerokim znaczeniu obejmuje dzieje pierwszych cywilizacji rozwijających się od wynalezienia pisma w IV tysiącleciu przed naszą erą aż do upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku. W historii literatury europejskiej szczególne znaczenie przypisuje się jednak przede wszystkim antykowi grecko-rzymskiemu, […]
RENESANS
Renesans, nazywany również odrodzeniem, narodził się we Włoszech już w XIV wieku, a w kolejnych stuleciach rozprzestrzenił się na pozostałe kraje europejskie. W kulturze włoskiej rozwijał się przede wszystkim od XIV do XVI wieku, natomiast w Europie Północnej, Anglii i Hiszpanii jego najważniejsze osiągnięcia powstawały również na przełomie XVI i XVII wieku. W Polsce […]
ŚREDNIOWIECZE
Średniowiecze było najdłuższą epoką w dziejach kultury europejskiej. Jego początek umownie wiąże się z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku, natomiast za symboliczny koniec uznaje się najczęściej zdobycie Konstantynopola przez Turków w 1453 roku, wynalezienie druku około połowy XV wieku albo wyprawę Krzysztofa Kolumba z 1492 roku. Na ziemiach polskich średniowiecze rozpoczęło się wraz […]