W holenderskim mieście Maastricht podpisano Traktat o Unii Europejskiej, zwany popularnie traktatem z Maastricht. Dokument ten wszedł w życie 1 listopada 1993, przekształcając dotychczasową Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) w znacznie ambitniejszy twór – Unię Europejską (UE). Był to kamień milowy procesu integracji europejskiej, który przybrał rozpędu po zakończeniu zimnej wojny i zjednoczeniu Niemiec. Liderzy 12 […]
2 sierpnia 1990 roku armia Iraku dokonała inwazji na swojego małego, lecz bogatego w ropę sąsiada – Kuwejt. Iracki dyktator Saddam Husajn, borykający się z długami po wojnie z Iranem i konfliktami o dostęp do złóż, postanowił anektować Kuwejt (oskarżając go m.in. o nielegalne wydobycie ropy spod irackich złóż poprzez tzw. ukośne wiercenie). W ciągu […]
Rok 1991 przyniósł rozpad Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich – supermocarstwa, które istniało przez 69 lat i odgrywało kluczową rolę w światowej polityce XX wieku. Proces ten nie nastąpił nagle, lecz był zwieńczeniem kryzysu polityczno-gospodarczego, który targał ZSRR od lat 80. Pieriestrojka (reformy gospodarcze) i głasnost (polityka jawności) wprowadzone przez Michaiła Gorbaczowa miały zmodernizować system, ale […]
9 listopada 1989 roku padł Mur Berliński – najsłynniejszy symbol podziału Europy w okresie zimnej wojny. Wydarzenie to nastąpiło niemal niespodziewanie i zapoczątkowało lawinę zmian, prowadzącą do zjednoczenia Niemiec oraz końca podziału świata na dwa wrogie bloki. Jeszcze latem 1989 niewielu wierzyło, że mur może runąć tak szybko. Tymczasem od połowy lat 80. w krajach […]
26 kwietnia 1986 roku doszło do najgorszej katastrofy jądrowej w historii – wybuchu reaktora nr 4 w elektrowni atomowej w Czarnobylu na terenie Ukraińskiej SRR (ZSRR). W nocy z 25 na 26 kwietnia przeprowadzano w bloku energetycznym eksperyment bezpieczeństwa przy ograniczonej mocy reaktora typu RBMK. Błędy proceduralne, wady konstrukcyjne reaktora oraz wyłączenie części systemów zabezpieczeń […]
W sierpniu 1980 roku w Polsce, kraju rządzonym od 1945 przez reżim komunistyczny zależny od ZSRR, doszło do bezprecedensowego masowego buntu pracowniczego, który dał początek NSZZ „Solidarność” – pierwszemu niezależnemu związkowi zawodowemu w całym bloku wschodnim. Po trudnej dekadzie lat 70., naznaczonej kryzysem gospodarczym i długami zagranicznymi ekipy Edwarda Gierka, społeczeństwo było sfrustrowane rosnącymi cenami […]
W grudniu 1979 roku Związek Radziecki dokonał zbrojnej interwencji w Afganistanie, uwikłując się w konflikt, który okazał się jego „wietnamską” pułapką. Afganistan w latach 70. był rządzony przez komunistyczną partię Ludowo-Demokratyczną, która przejęła władzę po zamachu stanu w 1978 (tzw. rewolucja kwietniowa). Nowy reżim, początkowo z prezydentem Nur Mohammedem Tarakim, a potem Hafizullahem Aminem, wprowadzał […]
W 1979 roku Iran przeszedł druzgocącą rewolucję, która obaliła prozachodni monarchiczny reżim szacha i ustanowiła na jego miejsce islamską republikę rządzoną przez szyicki kler. Przed rewolucją Iranem od 1941 rządził szach Mohammad Reza Pahlawi – sprzymierzeniec Zachodu, prowadzący politykę modernizacji i sekularyzacji (tzw. Biała Rewolucja od lat 60.), ale też znany z autorytaryzmu i luksusowego […]
Upadek Sajgonu, stolicy proamerykańskiego Wietnamu Południowego, przypieczętował koniec długiej i wyniszczającej wojny w Wietnamie. Konflikt wietnamski trwał z przerwami od połowy lat 40., ale swój najbardziej krwawy etap osiągnął po zaangażowaniu się Stanów Zjednoczonych w latach 60. XX wieku. Po podziale Wietnamu w 1954 (na komunistyczną Północ pod wodzą Ho Chi Minha i prozachodnie Południe […]
Egipt i Syria niespodziewanie zaatakowały siły izraelskie na dwóch frontach, próbując zrewanżować się za upokarzającą klęskę z 1967 roku. Egipska armia pod dowództwem prezydenta Anwara Sadata sforsowała Kanał Sueski i wdarła się na półwysep Synaj, przełamując linie izraelskie (tzw. linia Bar-Leva). Równocześnie wojska syryjskie uderzyły na Wzgórza Golan, zaskakując izraelską obronę i początkowo zajmując znaczną […]