20 lipca 1969 roku ludzkość zrobiła wielki krok w kosmosie – tego dnia dwaj amerykańscy astronauci z misji Apollo 11 wylądowali na powierzchni Księżyca. Było to kulminacyjne osiągnięcie trwającego od końca lat 50. wyścigu kosmicznego między USA a ZSRR. Po serii radzieckich sukcesów (pierwszy satelita Sputnik w 1957, pierwszy człowiek w kosmosie Jurij Gagarin w […]
W 1968 roku Czechosłowacja podjęła odważną próbę zreformowania systemu komunistycznego, co przeszło do historii jako Praska Wiosna. W styczniu 1968 pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Czechosłowacji został Alexander Dubček – Słowak znany z liberalniejszych poglądów. Rozpoczął on proces demokratyzacji i liberalizacji życia publicznego, próbując stworzyć tzw. „socjalizm z ludzką twarzą”. Zniesiono cenzurę prasy, co spowodowało eksplozję […]
Napięcia na Bliskim Wschodzie doprowadziły do wybuchu wojny, która w zaledwie sześć dni zmieniła mapę regionu i stosunki izraelsko-arabskie. Wojna sześciodniowa (5–10 czerwca 1967) rozegrała się między Izraelem a koalicją państw arabskich – głównie Egiptem, Syrią i Jordanią, wspieranymi przez Irak i innych. Poprzedził ją okres rosnącej wrogości: Egipski przywódca Gamal Abdel Naser w maju […]
Świat znalazł się na krawędzi nuklearnej zagłady, gdy doszło do tzw. kryzysu kubańskiego – najbardziej napiętego momentu zimnej wojny. Kryzys ten był skutkiem rozmieszczenia przez Związek Radziecki rakiet balistycznych na Kubie, tuż pod nosem Stanów Zjednoczonych. Kuba od 1959 r. była rządzona przez rewolucyjny rząd Fidela Castro, który sprzymierzył się z ZSRR po nieudanej inwazji […]
W nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 roku władze Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) rozpoczęły nagłą budowę muru, który na prawie 30 lat podzielił Berlin na dwie części – wschodnią i zachodnią. Przywódca NRD Walter Ulbricht, za zgodą i wsparciem Moskwy, zdecydował się na to drastyczne posunięcie, by powstrzymać masową ucieczkę swoich obywateli na Zachód. […]
W tym właśnie roku bezprecedensowa liczba afrykańskich terytoriów kolonialnych uzyskała niepodległość. Proces dekolonizacji zaczął się wprawdzie już wcześniej (np. Ghana uzyskała niepodległość w 1957 jako pierwsza brytyjska kolonia w Afryce subsaharyjskiej, Gwinea francuska w 1958), ale to 1960 przyniósł prawdziwą lawinę nowych państw. Najbardziej spektakularna była dekolonizacja francuskiej Afryki równikowej i zachodniej: po przyjęciu nowej […]
Związek Radziecki zaskoczył świat, wystrzeliwując na orbitę okołoziemską pierwszego sztucznego satelitę w historii – Sputnika 1. Była to metalowa kula o średnicy 58 cm i masie 83,6 kg z czterema długimi antenami, nadająca proste sygnały radiowe „bip-bip”. Rakieta R-7, która wyniosła Sputnika, wystartowała z kosmodromu Bajkonur (ówcześnie w Kazachskiej SRR). Po 98 minutach satelita wykonał […]
Jesienią 1956 roku Węgry wstrząsnęło antykomunistyczne powstanie, które było jednym z pierwszych masowych buntów przeciw radzieckiej dominacji w Europie Wschodniej. 23 października 1956 w Budapeszcie tłumy studentów i mieszkańców wyszły na ulice, solidaryzując się z demokratycznymi przemianami zachodzącymi właśnie w Polsce (tzw. odwilż październikowa). Demonstranci sformułowali listę żądań, w tym wycofania wojsk radzieckich z Węgier, […]
W lipcu 1956 roku prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser ogłosił nacjonalizację Kompanii Kanału Sueskiego – firmy zarządzającej strategicznym kanałem łączącym Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Kanał Sueski, otwarty w 1869, znajdował się dotąd pod kontrolą kapitału brytyjsko-francuskiego i stanowił „żyłę wodną” imperium brytyjskiego (drogę do Indii). Naser, dążąc do umocnienia niezależności Egiptu i sfinansowania budowy […]
komunistyczna Korea Północna dokonała nagłego ataku na terytorium Korei Południowej, przekraczając linię demarkacyjną na 38. równoleżniku, która po II wojnie światowej dzieliła Półwysep Koreański. Był to początek wojny koreańskiej – pierwszego gorącego konfliktu zbrojnego okresu zimnej wojny, w którym bezpośrednio starły się siły obozu komunistycznego i zachodniego. Korea, niegdyś kolonia japońska, po 1945 została podzielona […]