Angielski król Jan bez Ziemi, zmuszony przez zbuntowanych baronów, zatwierdził dokument nazwany Wielką Kartą Swobód (Magna Charta Libertatum). Było to efektem narastającego niezadowolenia możnych z rządów Jana, który nakładał ciężkie podatki, przegrywał wojny (utrata Normandii na rzecz Francji, klęska koalicji pod Bouvines 1214) i popadł w konflikt z Kościołem (był ekskomunikowany w latach 1209–1213). W […]
Bitwa pod Bouvines w dzisiejszej północnej Francji, która okazała się jedną z najważniejszych średniowiecznych bitew dla układu sił w Europie Zachodniej. Po jednej stronie stanęły wojska króla Francji Filipa II Augusta, wspierane przez rycerstwo francuskie i sojuszników (m.in. hrabiego Boulogne). Po drugiej stronie znalazła się koalicja antyfrancuska: cesarz rzymski (i król Niemiec) Otto IV Welf, […]
Na dalekich azjatyckich stepach doszło do wydarzenia, które zapoczątkowało powstanie największego imperium lądowego w dziejach. Wódz mongolski Temudżyn, po latach walk i wojen, zjednoczył pod swoim berłem rozproszone plemiona mongolskie i tatarskie. Na kurułtaju (zgromadzeniu wodzów) nad rzeką Onon Temudżyn został ogłoszony Czyngis-chanem (w pisowni polskiej także: Dżyngis-chanem), co znaczy „wielkim władcą całego świata”. Stało […]
W 1204 r. uczestnicy czwartej wyprawy krzyżowej, zamiast do Ziemi Świętej, skierowali swoje siły przeciwko Konstantynopolowi, stolicy chrześcijańskiego Cesarstwa Bizantyńskiego. IV krucjata (1202–1204) początkowo planowana była jako uderzenie na muzułmański Egipt, lecz wskutek długów krzyżowców wobec Republiki Weneckiej oraz intryg pretendentów do tronu bizantyńskiego, krzyżowcy zostali przekierowani na Konstantynopol. W kwietniu 1204 r. armia krzyżowa, […]
W 1122 r. zawarto porozumienie kończące trwający blisko pół wieku spór o inwestyturę między cesarstwem a papiestwem. Na zjeździe w Wormacji (Niemcy) przedstawiciele papieża Kaliksta II i cesarza Henryka V (syna Henryka IV) podpisali dokument znany jako Konkordat wormacki. Zgodnie z jego postanowieniami osiągnięto kompromis: w Niemczech wybór biskupów i opatów miał odbywać się w […]
Urban II podczas synodu w Clermont (Francja) ogłosił apel, który zapoczątkował pierwszą krucjatę. 27 listopada 1095 r. Urban II wygłosił płomienne kazanie do zgromadzonego tłumu duchownych i świeckich, wzywając rycerstwo chrześcijańskie do przyjścia z pomocą współbraciom na Wschodzie i wyzwolenia Ziemi Świętej spod panowania muzułmanów. Papież obiecał krzyżowcom odpuszczenie grzechów (pełną odpustę) za udział w […]
Grzegorz VII sformułował i ogłosił zasady reformy Kościoła, znane jako Dictatus papae. Był to zbiór 27 tez podkreślających nadrzędną władzę papieża w Kościele i jego niezależność od świeckich monarchów. Między innymi głoszono, że tylko papież może mianować i odwoływać biskupów, detronizować cesarzy, jego władza jest najwyższa i nie podlega sądowi. Grzegorz VII dążył do odnowy […]
Normański podbój Anglii diametralnie zmieni bieg historii. Po bezpotomnej śmierci króla Anglii Edwarda Wyznawcy w styczniu 1066 r., o tron rywalizowało kilku pretendentów. W Anglii władcą obrano Harolda Godwinsona (Harold II), szwagra zmarłego króla. Tymczasem książę Normandii Wilhelm (William) rościł sobie prawa do tronu, twierdząc, że Edward Wyznawca i Harold wcześniej przyrzekli przekazać mu królestwo. […]
Konflikty narastały od dawna – różnice doktrynalne, liturgiczne i polityczne dzieliły Kościół łaciński z centrum w Rzymie i Kościół grecki z centrum w Konstantynopolu. Sporne kwestie dotyczyły m.in. Filioque (dodanej przez Zachód formuły o pochodzeniu Ducha Świętego również od Syna), celibatu kleru, użycia przaśnego lub kwaszonego chleba w liturgii, pierwszeństwa papieża. Bezpośrednim impulsem stał się […]
Kluczowe wydarzenie z perspektywy Europy Wschodniej. W 988 r. wielki książę kijowski Włodzimierz I Wielki (zwany też Włodzimierzem Świętym) przyjął chrzest i wprowadził religię chrześcijańską na Ruś Kijowską. Proces ten został poprzedzony kontaktami dyplomatycznymi z Cesarstwem Bizantyńskim. Włodzimierz, pogański władca z dynastii Rurykowiczów, według przekazów kronikarza Nestora rozważał różne religie monoteistyczne (islam, judaizm, chrześcijaństwo łacińskie […]