Po wojnie rosyjsko-tureckiej 1877–1878, która przyniosła klęskę Imperium Osmańskiego, europejskie mocarstwa stanęły przed koniecznością rewizji porządku na Bałkanach. Początkowo, w marcu 1878 r., Rosja narzuciła Turcji korzystny dla siebie pokój w San Stefano: powstało duże autonomiczne Księstwo Bułgarii (pod nominalną zwierzchnością sułtana, ale faktycznie w rosyjskiej strefie wpływów), a niepodległość uzyskały Rumunia, Serbia i Czarnogóra […]
W 1871 roku dokonane zostało zjednoczenie Niemiec – proces, który zasadniczo zmienił układ sił w Europie. Przez wiele stuleci obszar niemieckojęzyczny był podzielony na dziesiątki państw i państewek (księstw, królestw, wolnych miast) w ramach najpierw Świętego Cesarstwa, a po 1815 r. Związku Niemieckiego. Rywalizacja o dominację wśród tych państw toczyła się głównie między Prusami a […]
14 listopada 1869 roku nastąpiło oficjalne otwarcie Kanału Sueskiego – sztucznej drogi wodnej łączącej Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym przez wąski przesmyk Sues w Egipcie. Kanał ten, o długości około 163 km, był jednym z najśmielszych przedsięwzięć inżynieryjnych XIX wieku. Jego budowę rozpoczęto w 1859 r. z inicjatywy francuskiego dyplomaty i przedsiębiorcy Ferdinanda de Lessepsa, […]
Stany Zjednoczone Ameryki doświadczyły krwawej wojny domowej, znanej jako wojna secesyjna lub amerykańska wojna domowa. Konflikt ten wybuchł pomiędzy przemysłową, abolicjonistycznie nastawioną Północą (Unią) a rolniczym Południem (Konfederacją), gdzie dominował system plantacyjny oparty na pracy czarnoskórych niewolników. Główną kością niezgody było niewolnictwo – stany Południa obawiały się ograniczenia lub likwidacji niewolnictwa przez władze federalne, podczas […]
W 1861 roku spełniły się wielowiekowe dążenia do zjednocenia ziem włoskich w jedno państwo. Proces risorgimenta (odrodzenia narodowego Włoch) przyspieszył w połowie XIX wieku dzięki wysiłkom Królestwa Sardynii (Piemontu) pod rządami króla Wiktora Emanuela II i jego premiera Camilla Cavoura. Włochy były dotąd rozbite na kilka państw: na północy dominowała Austria (kontrolując Lombardię i Wenecję), […]
Historia to od czasu do czasu także postęp naukowy. W 1859 roku właśnie, ukazała się książka, która zrewolucjonizowała nauki przyrodnicze i sposób myślenia o życiu na Ziemi. 24 listopada 1859 r. w Londynie wydano dzieło Karola Darwina „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego” (znane skrótowo jako „O powstawaniu gatunków”). Darwin, brytyjski przyrodnik, przedstawił w nim […]
W Indiach wybuchło wielkie powstanie przeciwko panowaniu Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej – jest ono znane jako Powstanie Sipajów lub indyjska pierwsza wojna o niepodległość. Bezpośrednim zapalnikiem buntu stała się sprawa nowych nabojów do karabinów, które były rzekomo smarowane tłuszczem krowim i wieprzowym (co obrażało uczucia religijne zarówno hinduskich, jak i muzułmańskich żołnierzy służących w armii Kompanii). […]
Wojna krymska (1853–1856) była konfliktem między Imperium Rosyjskim a koalicją Imperium Osmańskiego, Francji, Wielkiej Brytanii (później dołączyło Sardynii-Piemont). Toczyła się głównie na Półwyspie Krymskim nad Morzem Czarnym, stąd jej nazwa, choć działania objęły też Bałkany, Kaukaz i Morze Bałtyckie. Przyczyną wojny była rywalizacja mocarstw o wpływy na Bliskim Wschodzie i opiekę nad miejscami świętymi w […]
Wiosna Ludów to fala rewolucji i powstań, które przetoczyły się przez Europę w latach 1848–1849, ogarniając większość krajów kontynentu. Był to zryw o niespotykanej dotąd skali geograficznej – od Paryża po Budapeszt, od Berlina i Warszawy po Palermo – stąd poetycka nazwa podkreślająca powszechność przebudzenia narodów. Przyczyny Wiosny Ludów były złożone: narastające niezadowolenie społeczne (głód […]
Rok 1830 przyniósł w Europie falę nowych zrywów rewolucyjnych, które podważyły ład ustanowiony przez Kongres Wiedeński. Najważniejszym z nich była rewolucja lipcowa we Francji. W lipcu 1830 r. narastające niezadowolenie społeczne z rządów króla Karola X Burbona (brata Ludwika XVIII, z dynastii przywróconej po Napoleonie) przerodziło się w otwarty bunt. Karol X, ultra-konserwatywny monarcha, wydawał […]